МИДЫҢ ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫ МОДЕЛДЕУІНДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫНПОЛИМЕРЛІ МУКОАДГЕЗИВТІ ДӘРІЛІК ЗАТТАРДЫ ЗЕРТТЕУ ҮШІНАРНАЛҒАН ТОЛМЕН ЛАБИРИНТІ
DOI:
https://doi.org/10.34689/4dj6ph53Кілт сөздер:
Толмен лабиринті , эксперименталды тышқандар , бас-ми патологиясы , мукоадгезивті дәрілік заттарАңдатпа
Кіріспе: Ми тіндеріндегі биожетімділікті жақсартудың перспективалы бағыты-интраназальды қолдану үшін суда
еритін полимерлерді қолдану. Мұрын қуысының торлы сүйегі арқылы миға тікелей байланыс арқасында мұрын
қуысының шырышты қабығындағы суда еритін полимерлерді зерттеу қажетболды .
Мақсаты: Лабиринт жағдайында мінез-құлықты тәулік бойы бақылау арқылы тышқандардағы полимерлі
мукоадгезивті дәрілік формаларды, сондай-ақ клиникалық көріністің объективті көрсеткіштерін зерттеу үшін ми
патологиясын модельдеуді зерттеу.
Әдісі: Эксперименттік тышқандарда эксперименттік топтардағы мидың когнитивті функцияларының бұзылуы
зерттелді: алдын-ала жаттығу мен лабиринт арқылы өту, изофлуранның ингаляциялық анестезиясын қолданғаннан
кейін лабиринтарқылы өту. Сонымен қатар, ҚеАҚ "Cемей Медицина Университеті" ғылыми зертханасы жағдайында
лабиринтке енгізілген сәттен бастап тәулік бойы бақылау және минут сайын бекіту жүргізілді.
Нәтижесі: Изофлуран ерітіндісін қолданғаннан кейін екі тәжірибелік топта ОЖЖ тарапынан бұзылулардың
айқындылық дәрежесі әртүрлі болды. Лабиринтте оянғаннан кейін бақылау тобындағы барлық тышқандарда
моторлы белсенділігінің төмендеуі, лабиринтті жеңу уақытының ұлғаюы және ұйқы ұзақтығының
изофлуранерітіндісінің дозасына тікелей пропорционалды тәуелділігі байқалды. Тәжірибелік тышқандардың
салмағы 100% жағдайда лабиринттен өту уақытына әсер етеді. Изофлуранның тышқандарға уыттыәсерінің
дозасы 17 тамшыға сәйкескеледі. Тышқандардың эксперименттік тобындағы барлық деректерді талдағанда,
изофлуран дозасын жоғарылату кезінде 90% жағдайда лабиринтті экспоненциалды түрде жеңу уақыты артты. 2
жағдайда (10%) лабиринт жағдайында оянғаннан кейін тышқандардың қозғалтқыш белсенділігінің төмендеуі
байқалмады. Лабиринтті алдын-ала таныстыратын эксперименттік топта танысу болмағанада басқа сурет болды.
Сонымен, тышқандардың қоршаған ортаға тез бейімделуіне қарамастан, алғашқы 2-3 минут ішінде тышқандар
баяу қозғалады. Алдын-ала танысусыз топпен салыстырғанда, жаңа жағдайларда мотор белсенділігінің төмендеуі,
қолданғаннан кейін Изофлуран және лабиринт арқылы ұзақ уақыт өту жағдайлардың 80% байқалды және уақыттың орташа мәні 980 секундты құрады, алалдын-ала танысумен тәжірибелік топта бұл мән 193 секундты
құрады.
Қорытынды: Жаңадәрілік формаларды зерттеу үшін тышқандардағы ми патологиясын бағалау әдістері
жетілдірілді. Толмен лабиринті тышқандардағы мидың танымдық функцияларының бұзылу деңгейін бағалауға
және оны жеңу уақытын негізгі критерий ретінде қарастыруға мүмкінді беретіні анықталды. Тышқандардың
денесалмағы лабиринт арқылы өту уақытына әсерететіні көрсетілген (p=0,008).
Әдебиеттер тізімі
Талғатқызы А., Хайбуллин Т.Н., Ожмухаметова Э.К., Казымов М.С. Лабиринт Толмена для разработки
экспериментальной модели патологии головного мозга у мышей при изучении полимерных мукоадгезивных
лекарственных форм // Наука и Здравоохранение. 2022. 5(Т.24). С. 141-148. doi 10.34689/SH.2022.24.5.018
Talgatkyzy А., Khaybullin T.N., Ozhmukhametova E.К., Kazymov М.S. Tolmen`s labyrinth for the development of an
experimental model of brain pathology in mice in the study of polymer mucoadhesive dosage forms // Nauka i
Zdravookhranenie [Science &Healthcare]. 2022, (Vol.24) 5, pp.141-148. doi 10.34689/SH.2022.24.5.018
Талғатқызы А., Хайбуллин Т.Н., Ожмухаметова Э.К., Казымов М.С. Мидың эксперименталды моделдеуінде
қолданылатын полимерлі мукоадгезивті дәрілік заттарды зерттеу үшін арналған Толмен лабиринті // Ғылым және
Денсаулық сақтау. 2022. 5(Т.24). Б. 141-148. doi 10.34689/SH.2022.24.5.018
Жүктеулер
Жарияланды
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Алтынай Талғатқызы, Талгат Хайбуллин, Эльвира Ожмухаметова, Максут Казымов (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.