ӘЛЕУМЕТТІК КОНТЕКСТЕ ҚОСАЛҚЫ РЕПРОДУКТИВТІКТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ЕНГІЗУДЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІК
DOI:
https://doi.org/10.34689/b9nnjg32Кілт сөздер:
бағдарламалар тиімділігі , қосалқы репродуктивті технологиялар , мемлекеттік қаржыландыруАңдатпа
Кіріспе: Бедеулік мәселесін дені сау ұрпақтың өсіп-өнуі үшін аса маңызды мәселесі ретінде қарастыра
отырып, оны шешудің оңтайлы жағдайларын, атап айтқанда, қосалқы репродуктивті технологияларды (ҚРТ) енгізу
арқылы құруға мемлекет жыл сайын бюджет қаражатының елеулі көлемін бөліп отырады. Басқа
бағдарламалардан айырмашылығы, ҚРТ-ды енгізудің басқа бағыттармен салыстырғандағы әлеуметтік тиімділігін
тек ұзақ мерзімдегі келешекте сезіну мүмкін.
Зерттеу мақсаты: Қазақстанда мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылатын ҚРТ бағдарламаларын
енгізудің әлеуметтік-экономикалық тиімділігін анықтау.
Материалдар мен зерттеу әдістері: Зерттеу екі кезеңде жүргізілді: (1) Қазақстан Республикасында 2010-2017
жылдарға арналған мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен АРТ-ға көрсетілген қызметтер бойынша ағымдағы
жағдайды талдау; (2) болжау аспектісінде экономикалық тиімділікті есептеу. Зерттеу: 1) мемлекеттік бюджетке салық
және басқа да аударым түрлерінен түскен жоба пайдасының сомасын анықтауға бағытталған экономикалық; 2)
жоба өтелімділігі кезеңін анықтау арқылы қаржылық және 3) жобаны іске асыруға жұмсалған бюджет
шығындарынан бюджет кірістері сомасының артуын зерделеу арқылы бюджеттік тиімділікті бағалаудың біріктірілген
үлгісін қолдана отырып жүргізілді. Зерттеу материалдары ретінде соңғы 10 жыл (2007-2017 жылдар) ішіндегі
Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті мен Денсаулық сақтау
министрлігінің жедел мәлеметтері қолданылды.
Нәтижелер: Орта есеппен, бір баланы АРТ-ні пайдалану үшін мемлекеттің келтірген ең аз шығындары
(медицина рәсімдерінің құны және туылған әрбір баланың өмір сүруінің ең төменгі деңгейін қамтамасыз ету) орта
есеппен 17 209 644,35 ± 117,218,31 теңгені құрайды. Елдің 1 тұрғынына мемлекет тарапынан жұмсалатын шығын
сомасын қайтару үшін, осы шығын сомасын мемлекеттік қазынаға толтыруға репродуктивті технологияларды
қолдана отырып туылғанға орташа есеппен 13,04±0,24 жыл қажет.
Қорытынды: ҚРТ бағдарламасы бойынша қоғамның жаңа мүшелерінің пайда болуы ел шығындарынан 57 есе
асатын мемлекеттік бюджетке келешектегі салық түсімдері есебінен үлкен пайда әкеледі.
Әдебиеттер тізімі
Чегедекова Ш.Б., Хисметова З.А., Кен Иноуе Экономическая эффективность от внедрения вспомогательных
репродуктивных технологий в социальном контексте // Наука и Здравоохранение. 2019. 2 (Т.21).С. 108-115.
Chegedekova Sh.B., Khismetova Z.A., Ken Inoue Economic efficiency of implantation of assisted reproductive
technologies in a social context // Nauka i Zdravookhranenie [Science & Healthcare]. 2019, (Vol.21) 2, pp. 108-115.
Чегедекова Ш.Б., Хисметова З.А., Кен Иноуе Әлеуметтік контексте қосалқы репродуктивтік технологияларды
енгізуден экономикалық тиімділік // Ғылым және Денсаулық сақтау. 2019. 2 (Т.21). Б. 108-115.
Жүктеулер
Жарияланды
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Шолпан Чегедекова, Зайтуна Хисметова, Кен Иноуе (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.