ЕРКЕКТЕРДІҢ РЕПРОДУКТИВТІ ФУНКЦИЯСЫНАҚАРТАЮ ПРОЦЕСІНІҢ ӘСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.34689/0xj4mw30Кілт сөздер:
Жыныстық дисфункция , ерлердің репродуктивті дисфункциясы , қартаюАңдатпа
Өзектілігі. Қартаю - бұл барлық эукариоттық организмдерде жасушалар, ұлпалар, мүшелер мен жүйелер
деңгейінде байқалатын уақыт бойынша қайтымсыз процестердің жиынтығы. Ерлердің де, әйелдердің де ұрпақты
болу қабілеті жас ұлғайған сайын төмендейтіні белгілі. Бүгінгі таңда дамыған елдерде ерлі-зайыптылар
экономикалық себептерге, мансаптық жоспарлауға байланысты баланың туылуын кейінге қалдыру үрдісі
байқалады. Бұл құбылыс қартаюдың репродуктивті жүйеге әсерін зерттеу бойынша зерттеулердің өзектілігін
едәуір арттырды.
Мақсат. Ерлердегі репродуктивті функцияға қартаю процестерінің әсерін зерттеу.
Материалдар мен тәсілдер. Мақалаларды іздеу және таңдау үшін PRISMA принципі қолданылды (жүйелік
шолулар мен мета-анализдер үшін есеп беру әдісі). Бұл шолуда MedLine, Cochrane, PubMEd мәліметтер базалары
қолданылды. Іздеу тереңдігі 10 жылды құрады. Барлық дерек көздері тілдік шектеусіз зерттелген. Әдебиеттерге
шолу электронды және қол режимінде жүргізілді. Шолу үшін мақалалар - жыныстық дисфункция, ерлердің
репродуктивті дисфункциясы, қартаю сөздеріне сәйкес таңдалған.
Барлығы 563 мақала табылды және іздеу жүйелі шолулар, мета-анализдер және рандомизирленген клиникалық
сынақтарды қамтыды. Телнұсқаларды алып тастау және мақалаларды таңдау үшін «https://rayyan.ai/» ресурсы
қолданылды. Мақалаларды таңдағаннан кейін соңғы синтезге енгізілген 126 дереккөздер таңдалды.
Нәтижелер мен пікірталас. Сыртқы ортаның көп өлшемді генетикалық және қоршаған орта факторлары тек
соматикалық жасушаларда ғана емес, сонымен бірге аталық жыныс бездерінің жасушаларында қартаюды
жеделдетеді. Осылайша, қартаю репродуктивті потенциалға айтарлықтай әсер етеді, оның ішінде хромосомалық
ауытқулардың жоғары қаупі, жатыр ішілік өсудің тежелуі және басқа ықтимал бұзылулар.
Алайда, қолда бар мәліметтер семіздік, физикалық белсенділік және қатар жүретін аурулар ерлердің
репродуктивті жүйесі үшін хронологиялық қартаюға қарағанда зиянды екенін көрсетеді.
Шығу. Қартаю процесінің ерлердің репродуктивті жүйесіне әсері өте күрделі және көп қырлы процесс болып
табылады, өйткені бұл тек қалыпты физиологиялық процестермен ғана емес, сонымен қатар мінез-құлық және
қоршаған орта факторларынан туындайды. Жыныс бездерінің қартаюын және оның ерлердің репродуктивті
жүйесіне әсерін зерттеу үшін қосымша зерттеулер қажет.
Әдебиеттер тізімі
Сихымбаев М.Д., Оспанова Д.А., Гржибовский А.М. Влияние процессов старения на репродуктивную функцию у
мужчин // Наука и Здравоохранение. 2021. 2 (Т.23). С. 58-41. doi:10.34689/SH.2021.23.2.006
Sikhymbaev M.D., Ospanova D.A., Grzhibovsky A.M. Influence of aging processes on reproductive function in men //
Nauka i Zdravookhranenie [Science & Healthcare]. 2021, (Vol.23) 2, pp. 58-41. doi:10.34689/SH.2021.23.2.006
Сихымбаев М.Д., Оспанова Д.А., Гржибовский А.М. Еркектердің репродуктивті функциясына қартаю процессінің
әсері // Ғылым және Денсаулық сақтау. 2021. 2 (Т.23). Б. 58-41. doi:10.34689/SH.2021.23.2.006
Жүктеулер
Жарияланды
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Марат Сихымбаев, Динара Оспанова, Андрей Гржибовский (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.