ФАКТОРЫ РИСКА КОГНИТИВНЫХ НАРУШЕНИЙ, ГЕНДЕРНЫЕ ОСОБЕННОСТИ. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ.

Асель Тукинова; Гульнар Шалгумбаева; Жанна Мусабекова; Сергей Молчанов; Жанар Жуманбаева; Анаргуль Куанышева; Айнур Крыкпаева

doi:10.34689/c8gry233

SEMEY MEDICAL UNIVERSITY

(Nauka i Zdravookhranenie)

Рецензияланатын медициналық ғылыми-практикалық журнал

Ғылым және денсаулық сақтау

Кеңейтілген іздеу

ТАНЫМДЫҚ БҰЗЫЛУЛАРДЫҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ,ГЕНДЕРЛІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ.

Авторлар

Асель Тукинова Автор
Гульнар Шалгумбаева Автор
Жанна Мусабекова Автор
Сергей Молчанов Автор
Жанар Жуманбаева Автор
Анаргуль Куанышева Автор
Айнур Крыкпаева Автор

DOI:

https://doi.org/10.34689/c8gry233

Кілт сөздер:

танымдық бұзылулар , қауіп факторлары , жыныс

Аңдатпа

Өзектілігі: Қартайған кездегі танымдық функциялардың төмендеуі жасқа байланысты қалыпты өзгерістерден
жеңіл дәрежеде, жеңіл танымдық бұзылыста, деменцияның ең ауыр түрінде болады. Деменция жеке адамға және
қоғамға айтарлықтай әсер етеді, тіпті танымдық функциялардың салыстырмалы түрде төмендеуі функционалды
өзгерістердің айтарлықтай деңгейіне және өмір сүру сапасының төмендеуіне әкелуі мүмкін. Танымдық
құлдырауды азайту үшін оның себептерін білу қажет. танымдық құлдырау сипатындағы жыныстық
айырмашылықтар әртүрлі қауіп факторлары, патогенез және ең бастысы емдеу туралы маңызды ақпарат бере
алады.
Мақсаты: жынысына байланысты танымдық бұзылулардың қауіп факторларының айырмашылықтары туралы
халықаралық зерттеулерге шолу жасау.
Іздеу стратегиясы: Scopus, Web of Science, MedLine, PubMed, Cochrane Library, Google Scholar сияқты
мәліметтер базасында іздеу жүргізілді. Іздеу тереңдігі 15 жыл болды (2005-2020). Қосу критерийлері: әдебиеттерге
шолулар, түпнұсқа мақалалар, мета-талдаулар; ашық қол жетімді және ағылшын және орыс тілдерінде толық
мәтіні бар жарияланымдар. Алынып тасталатын критерийлері: әдіснамалық сапасы төмен жарияланымдар,
конференция материалдары. Біз осы шолуға 44 жарияланымды енгіздік.
Нәтижелер мен тұжырымдар: халықаралық зерттеулер гендерлік айырмашылықтардың танымдық қызметке
әсерін көрсетеді. Бір жыл ішінде ерлерде орташа танымдық бұзылулардың саны әйелдерге қарағанда жоғары
екендігі анықталды. Ер адамдарда жеңіл танымдық бұзылулар жоғары болды. Әйелдер мен ерлердің маңызды
айырмашылығы депрессия көрсеткішінің жоғары болуы болды. Альцгеймер ауруымен байланысты әйелдерде
деменцияның даму қаупі жоғары, ал ер адамдарда тамырлы деменцияның даму қаупі жоғары.

Автор өмірбаяны

Асель Тукинова

докторант 3 года обучения по специальности «Общественное здравоохранение»
НАО «Медицинский университет Семей» г. Семей, Республика Казахстан.

Әдебиеттер тізімі

Тукинова А.Р., Шалгумбаева Г.М., Мусабекова Ж.А., Молчанов С.Н., Жуманбаева Ж.М., Куанышева А.Г.,

Крыкпаева А.С. Факторы риска когнитивных нарушений, гендерные особенности. Обзор литературы // Наука и

Здравоохранение. 2022. 1(Т.24). С. 178-184. doi 10.34689/SH.2022.24.1.020

Tukinova A.R., Shalgumbayeva G.M., Mussabekova Zh.A., Molchanov S.N., Zhumanbayeva Zh.M., Kuanysheva A.G.,

Кrykpaeva A.S. Risk factors for cognitive impairment, gender characteristics. А literary review // Nauka i Zdravookhranenie

[Science & Healthcare]. 2022, (Vol.24) 1, pp. 178-184. doi 10.34689/SH.2022.24.1.020

Тукинова А.Р., Шалгумбаева Г.М., Мусабекова Ж.А., Молчанов С.Н., Жуманбаева Ж.М., Куанышева А.Г.,

Крыкпаева А.С. Танымдық бұзылулардың қауіп факторлары, гендерлік ерекшеліктері. Әдеби шолу // Ғылым және

Денсаулық сақтау. 2022. 1 (Т.24). Б. 178-184. doi 10.34689/SH.2022.24.1.020

Жүктеулер

PDF (Russian)

Жарияланды

2026-01-20

Журналдың саны

Нөмір 24 № 1 (2022): Шығарылым 1

Бөлім

Статьи

Категориялар

Әдебиеттік шолу

Лицензия

Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

ТАНЫМДЫҚ БҰЗЫЛУЛАРДЫҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ,ГЕНДЕРЛІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ. (2026). «Наука и здравоохранение», 24(1), 178-184. https://doi.org/10.34689/c8gry233

Жүктеу сілтемесі

Осы автордың (немесе авторлардың) ең көп оқылатын мақалалары

Алтынай Досбаева, Айнур Ботабаева, Алуа Шарапиева, Куралай Амренова, Аскар Серикбаев, Айнур Крыкпаева, Ынкар Кайрханова, Жанар Жуманбаева, Алтай Дюсупов, Асанали Сеиткабылов, ДЕМОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ФАКТОРЛАРДЫҢ COVID-19 ДИАГНОСТИКАСЫ МЕН ПРОФИЛАКТИКАСЫНДАҒЫ РӨЛІ: СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНДАҒЫ ЗЕРТТЕУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 2 (2025): Шығарылым 2
Мадина Апбасова, Татьяна Свитич, Арайлым Бауржан, Мурат Лепесбаев, Асем Акылбек, Алия Карасяева, Толкын Булегенов, Алтай Дюсупов, Наиля Чайжунусова, Дария Шабдарбаева, Саулеш Апбасова, Гульнар Шалгумбаева, ҚАЗАҚСТАН, АБАЙ ОБЛЫСЫ, СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ТҰРҒЫНДАРЫ АРАСЫНДА СУИЦИД ҚАУПІНІҢ ФАКТОРЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕ ДЕПРЕССИЯ ДЕҢГЕЙІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 4 (2024): Шығарылым 4
Мадина Апбасова, Саулеш Апбасова, Татьяна Свитич, Дария Шабдарбаева, Наиля Чайжунусова, Думан Берікұлы, Толкын Булегенов, Мурат Лепесбаев, Айман Мусина, Гульнар Шалгумбаева, Гаухар Амантаева, Алтай Дюсупов, СЕМЕЙ, ӨСКЕМЕН ҚАЛАЛАРЫНЫҢ ЖӘНЕ ПАВЛОДАР ОБЛЫСТАРЫНДАҒЫ ӨЗ-ӨЗІНЕ ҚОЛ ЖҰМСАУ ДЕҢГЕЙІНЕ АПТА КҮНДЕРІНІҢ, МАУСЫМДЫҚ ЖӘНЕ АЙ ФАЗАЛАРЫНЫҢ ӘСЕРІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 6 (2024): Шығарылым 6
Айым Бекежанова, Гульнара Шалгумбаева, Гаухар Амантаева, Арайлым Бауржан, Багым Джобалаева, Айнаш Оразалина, Жанар Жуманбаева, Алтынай Досбаева, Алуа Шарапиева, COVID-19-ДАН КЕЙІНГІ ОҢАЛТУ: ШЕТ ЕЛДЕРДІҢ ТӘЖІРИБЕСІ. ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ. , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 4 (2024): Шығарылым 4
Жанна Төлегенова, Шолпан Токанова, Асель Байбусинова, Жанар Жуманбаева, Куралай Калиханова, Диана Токанова, Сабина Сайлаугалиева, НОРМАТИВТІК ҚҰЖАТТАРҒА СӘЙКЕС СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КӨМЕККӨРСЕТУ КЕЗІНДЕ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕР МЕННАУҚАСТАРДЫҢ ИНФЕКЦИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІ БОЙЫНШАШАРАЛАРДЫ ЗЕРДЕЛЕУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 25 № 6 (2023): Шығарылым 6
Асия Кусаинова, Тимур Шамшудинов, Мадиана Жокебаева, Дана Кожахметова, Аягоз Умбетжанова, Жанагуль Бекбергенова, Гульмира Дербисалина, Гульнар Шалгумбаева, Максат Адильгожин, Асылхан Адилжанов, Лаура Касым, ТУБЕРКУЛЕЗ: ТАРАЛУЫ, ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ ЖӘНЕ БІРІНШІ ҚАТАРДАҒЫ ПРЕПАРАТТАРҒА ТӨЗІМДІЛІК , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 5 (2024): Шығарылым 5
Маржан Касымова, Райфа Иванова, Майя Горемыкина, Асель Тукинова, Марал Ногаева, ОСТЕОПОРОЗДЫҢ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСЫ, ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ ЖӘНЕ ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРІ. ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ. , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 2 (2025): Шығарылым 2
Мадина Апбасова, Гульнар Шалгумбаева, Татьяна Свитич, Угилжан Татыкаева, Гаухар Амантаева, Мурат Лепесбаев, Айдын Дюсембаев, Олжас Асубаев, Арайлым Бауржан, Айман Мусина, Керим Мутиг, Толкын Булегенов, Наиля Чайжунусова, Дария Шабдарбаева, Саулеш Апбасова, Алтай Дюсупов, МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДІ ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ӨСКЕМЕН, СЕМЕЙ ҚАЛАЛАРЫ МЕН ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫНДАҒЫ СУИЦИД ДЕҢГЕЙІН БОЛЖАУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 5 (2024): Шығарылым 5
Алтай Дюсупов, Жанар Жуманбаева, Ынкар Кайрханова, Алтынай Досбаева, Айнур Крыкпаева, Аскар Серикбаев, Куралай Амренова, Асанали Сеиткабылов, Ринат Кудайбергенов, ПОСТ-COVID-19 СИНДРОМЫ: СИМПТОМДАР МЕН ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 5 (2024): Шығарылым 5
Майра Еспенбетова, Аида Бидахметова, Алмагуль Баймуханова, Айнур Крыкпаева, Лаура Уашева, Марат Сыздыкбаев, Арайлым Бауржан, ERRATUM (1-2) , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 4 (2025): Шығарылым 4

1 2 3 4 5 6 > >>

Ұқсас мақалалар

Камила Кедельбаева, Салим Беркинбаев, Гульнара Джунусбекова, Мейрамгуль Тундыбаева, Айжан Кубеева, ПРОФИЛЬДІ АУРУХАНА НАУҚАСТАРЫНДА МИОКАРД ИНФАРКТІДАМУЫНЫҢ ҚАУІП ҚАТЕР ФАКТОРЛАРЫ ЖӘНЕКОМОРБИДТІ ПАТОЛОГИЯСЫНЫҢ АУЫРЛЫҚ ДӘРЕЖЕСІ МЕНҚҰРЫЛЫМ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 23 № 4 (2021): Шығарылым 4
Салтанат Абдраимова, Назира Жаркинбекова, ПАРКИНСОН АУРУЫНЫҢ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ.ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 24 № 6 (2022): Шығарылым 6
Мария Лактионова, Алтын Арингазина, Максут Кульжанов, Майраш Баймуратова, Арсен Аскеров, Зайтуна Хамидуллина, ЖЫНЫС МҮШЕЛЕРІНІҢ ПРОЛАПСЫНЫҢ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСЫ,ЭТИОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ АЛДЫН АЛУ: ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 25 № 3 (2023): Шығарылым 3
Айнур Турманбаева, Карлыгаш Садыкова, Гульназ Нускабаева, Нурсултан Нурдинов, Гульзат Сарсенбаева, Канатжан Кемельбеков, Айзат Сейдахметова, ӨМІР САЛТЫНЫҢ НЕГІЗГІ ФАКТОРЛАРЫ МЕН ЗАТ АЛМАСУ СИНДРОМЫНЫҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 5 (2024): Шығарылым 5
Анар Туляева, Сауле Балмагамбетова, Газиза Смагулова, Ерболат Изтлеуов, Арип Койшыбаев, Олжас Уразаев, Маржан Айтмагамбетова, Азамат Жарылгапов, Валерия Тойманова, АСҚАЗАН ОБЫРЫНЫҢ ЭТИОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ ҚАУІІТІФАКТОРЛАРЫНА ЗАМАНАУИ КӨЗҚАРАС. ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 21 № 4 (2019): Шығарылым 4
Алтай Дюсупов, Жанар Жуманбаева, Ынкар Кайрханова, Алтынай Досбаева, Айнур Крыкпаева, Аскар Серикбаев, Куралай Амренова, Асанали Сеиткабылов, Ринат Кудайбергенов, ПОСТ-COVID-19 СИНДРОМЫ: СИМПТОМДАР МЕН ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 5 (2024): Шығарылым 5
Зульфия Жанкалова, Марал Ногаева, Молдир Оразбаева, Калдыгуль Кушимбаева, Гарифа Хайбуллина, Айжамал Есиркепова, Гульжан Габдуллина, СОЗЫЛМАЛЫ ЖҮРЕК ЖЕТКІЛІКСІЗДІГІ БАР НАУҚАСТАРДАҒЫ ПСИХОЭМОЦИОНАЛДЫ КҮЙ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 25 № 5 (2023): Шығарылым 5
Райса Арингазина, Жансулу Нургалиева, Нургуль Жолдасова, Айнур Донаева, Индира Кайбагарова, МЕТАБОЛИКАЛЫҚ БҰЗЫЛЫСТАР ЖӘНЕ ЖҮКТІ ӘЙЕЛДЕРДІҢЭНДОКРИНДІК ПАТОЛОГИЯСЫ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 25 № 2 (2023): Шығарылым 2
Айзат Молдагасимова, Диана Тусупбекова, Алия Шарипова, Раушан Рысбекова, АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ОҚУШЫЛАРЫ АРАСЫНДА ЖАСӨСПІРІМДЕР СУИЦИДІНІҢ ЫҚТИМАЛ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ МАЗАСЫЗДЫҚТЫ АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ОНЫҢ АЛДЫН АЛУ БОЙЫНША ЖОБАЛЫҚ ЖҰМЫС ТӘЖІРИБЕСІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 1 (2025): Шығарылым 1
Марат Сихымбаев, Динара Оспанова, Андрей Гржибовский, ЕРКЕКТЕРДІҢ РЕПРОДУКТИВТІ ФУНКЦИЯСЫНАҚАРТАЮ ПРОЦЕСІНІҢ ӘСЕРІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 23 № 2 (2021): Шығарылым 2

Бұл мақала үшін Кеңейтілген нұсқалар бойынша ұқсас мақалаларды іздеу.