ЭЛЕКТРОНДЫҚ ПАРАМАГНИТТІ РЕЗОНАНСТЫҢСПЕКТРОСКОПИЯСЫ НЕГІЗІНДЕ ЖҮРГІЗІЛЕТІНЗЕРТТЕУЛЕР ҮШІН ҚОЛДАНЫЛАТЫНЕГЕУҚҰЙРЫҚТАРДЫҢ ЖАСТАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.34689/y9sp2q66Кілт сөздер:
ЭПР шоғыры , тіс кіреукесі , егеуқұйрықтар , сынамаларАңдатпа
Кіріспе: Бақылаусыз радиацияның әсерінен сәулеленуге ұшыраған адамдарды сауықтыру
үшін біршама уақыт өткеннен кейін (бірнеше күннен бірнеше жылға дейін) жұтылған дозаның
мөлшерін анықтау мақсатында кеңінен электрондық парамагнитті резонанстың спектроскопиясы
(ЭПР – дозиметрия) әдісі қолданылды. Бұл ретроспективті жеке – дара дозиметрия үшін жоғары
әсерлі аспаптық әдіс болып саналады, өйткені адам денесінің белгілі бір бөліктерін өлшеуге
мүмкіндік береді. ЭПР сүтқоректі егеуқұйрықтардың сіңірілген сәулеленудің мөлшерін анықтау
үшін тіс кіреукесін дозиметрияның электрон-парамагнитті резонанс (ЭПР) әдісі қолданылды [5, 6,
13, 14, 18, 20]. ЭПР тіс кіреукесінде радиацияның әсерінен пайда болған тұрақты бос
радикалдардың саның өлшейді.
Мақсаты: Тіс кіреукесін қолдана отырып егеуқұйрықтың жұтылған дозаның мөлшерін өлшеу
мүмкіндігін анықтау.
Материалдар мен әдістер. Эксперименттік зерттеу 38 ақ зертханалық «Wistar» тұқымдас
егеуқұйрықтарда жүргізілді. Сүтқоректілер 4 топқа бөлінді: I -
56MnO2, II - MnO2, III -
60Co және IV
– бақылау, салмақтары 220 – 330 г. аралығында болды. Алғашқы екі топқа Курчатов қаласынан
70 км қашықтықта орналасқан ИВГ.1М («Байкал») ядролық реакторда бета-сәулелену жүргізілді.
ІІІ топтың гамма-сәулеленуі Семей қаласының аймақтық онкологиялық диспансерінде
жүргізілді.
Жануарларға декапитация жасалынғаннан кейін биологиялық материалдар Окаяма
қаласының Ғылым Университетінің (Жапония) қолданбалы физика бөлімінің зертханасына
жіберілді.
Пайдаланылатын жабдық үшін (JEOL JES-FA100) стандартты параметрлерін пайдалану
арқылы ЭПР спектрін өлшеу.
Нәтижесі: өлшеу барысында егеуқұйрықтардың тіс кіреукесінің сынамаларында ЭПР сигналы
анықталмаған, осыдан кейн осы сияқты зерттеулер үшін тіс кіреукесінің қалыптасу мерзімі
жеткіліксіз екені анықталды. Егеуқұйрықтарды іріктеу мұқият және сапалы жүргізген жөн.
Әдебиеттер тізімі
Жумадилов К.Ш., Саимова А.Ж., Абралина Ш.Ш., Саякенов Н.Б., Степаненко В.Ф., Тойода Ш., Хоши
М., Фуджимото Н., Чайжунусова Н.Ж., Рахыпбеков Т.К. К вопросу о возрасте крыс, используемых для
проведения исследований, основанных на спектроскопии электронного парамагнитного резонанса / /
Наука и Здравоохранение. 2017. №2. С. 105-114.
Zhumadilov К.Sh., Saimova A.Zh., Abralina Sh.Sh., Sayakenov N.B., Stерanеnkо V.F., Toyoda Sh., Hоshi M.,
Fujimoto N., Chaizhunusоva N.Zh., Rаkhyрbеkоv T.K. On the problem of the age of rats used for electron
paramagnetic resonance spectroscopy studies. Nauka i Zdravookhranenie [Science & Healthcare]. 2017, 2, pp.
105-114.
Жумадилов К.Ш., Саимова А.Ж., Абралина Ш.Ш., Саякенов Н.Б., Степаненко В.Ф., Тойода Ш., Хоши
М., Фуджимото Н., Чайжунусова Н.Ж., Рахыпбеков Т.К. Электрондық парамагнитті резонанстың
спектроскопиясы негізінде жүргізілетін зерттеулер үшін қолданылатын егеуқұйрықтардың жастары / / Ғылым
және Денсаулық сақтау. 2017. №2. Б. 105-114.
Жүктеулер
Жарияланды
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Касым Жумадилов, Найля Чайжунусова, Нариаки Фуджимото, Масахару Хоши, Шин Тойода, Валерий Степаненко, Нурлан Саякенов, Шолпан Абралина, Айсулу Саимова, Толебай Рахыпбеков (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.