ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ СӘУЛЕЛЕНУДІҢ ӘСЕРІНЕНЕГЕУҚҰЙРЫҚТАРЫНЫҢ ТОҚ ІШЕГІНІҢМИКРОФЛОРАСЫНЫҢ САНДЫҚ ЖӘНЕСАПАЛЫҚ ҚҰРАМЫ
DOI:
https://doi.org/10.34689/qke3nq19Кілт сөздер:
56MnO2 , ішкі сәулелену , микрофлора , тоқ ішек , егеуқұйрықтарАңдатпа
Кіріспе: Ядролық жарылыстар нәтижесінде пайда болған қалдықтық радиобелсендіргішпен
сәулелену әсері ядролық сынақтардың және атомдық бомбалаулардың зардаптарын
талқылаудың және зерттеудің негізіі болып табылады. Марганец 56 (T1/2=2,58 ч) – ядролық
жарылыстар кезінде көтерілген топырақ шаңы бөлшектерінің нейтрондық белсендендірілуінен
кейінгі алғашқы сағаттардағы негізгі нейтронды –белсендендірілген бета-сәулелендіргіштердің
бірі.
Мақсаты: Егеуқұйрықтарының ішкі және сыртқы сәулеленудің әсерінен кейінгі тоқ ішек
микрофлорасының сандық және сапалық құрамын зерттеу.
Материалдар мен әдістер: Зерттеу дизаины: экспериментальды. Қойылған мақсатқа жету
үшін салмағы 220-230 г болатын, ақ зертханалық «Wistar» тұқымының 39 егеуқұйрықтарына
эксперимент жүргізілді. Егеуқұйрықтар 4 топқа бөлінді: 56MnO2, MnO2,
60Co және бақылау.
56Mn
тобының 3 егеуқұйрығы ішкі сәулелену деңгейін дозиметриялық зерттеу үшін қолданылды.
MnO2 ұнтағын радиобелсенді 56Mn алу үшін нейтронды сәулелену көмегімен белсендендірдік.
Егеуқұйрықтар төрт топқа бөлінді: 56MnO2, радиобелсенді емес MnO2,
60Co- γ сәуле (2 Гр, бүкіл
денесе), және бақылау тобы. Әсер етуден кейінгі 3, 14 және 60-шы тәулікте микробиологиялық зерттеуге нәжіс сынамалары алынды. Ұнтақ тәрізді MnO2 нейтронды белсендендірілуі ИВГ.1М
ядролық реакторда (экспериментальды құрылғы «Байкал-1», Курчатов, Казахстан). Алынған
белсендендірілген ұнтақ
56MnO2 пневматикалық жүйемен жануарларға тозаңдандырылды.
Егеуқұйрықтардың 3 тобы чех мемлекетінің радиотерапевтикалық құрылғысын «Teragam K–2
unit» (UJP Praha, Praha-Zbraslav, Чехия) қолданумен 2 Грей дозада 60Co гамма – сәулеленуге
ұшырады. Микробиологиялық зерттеу үшін тоқ ішек құрамы алынды. Онда ішек
микрофлорасының негізгі өкілдері анықталды: бифидобактериялар, лактобациллалар,
эшерихиялар, шартты - патогенді энтеробактериялар. Алынған нәтижелер Манна-Уитни
бойынша параметрлік емес статистканы қолданумен талданды (программа SPSS 20) [6].
Бақылау және тәжірибелік топтар арасындағы айырмашылық р<0,05 болған жағдайда
статистикалық мәнді деп саналды.
Нәтижелер: Жүргізілген зерттеу сәулеленген 56MnO2-дің сыртқы 60Со сәулеленумен
салыстырғанда тоқ ішектің микрофлорасының құрамына айқын әсер көрсететіні анықталды.
56MnO2 –мен сәулеленгеннен кейін 3 тәулікте тоқ ішек микрофлорасының негізгі өкілдерінің
бифидо- және лактобактериялардың саны азаяды. Ал шартты – патогенді бактериялар саны
жоғарлады. Бұл өзгерістер 60 күнге дейін сақталды.
60Co сыртқы гамма – сәулелену де ішек
микрофлорасын өзгертеді, бірақ бұл өзгерістер тұрақсыз болып біртіндеп қалпына келді.
Қорытынды: Ішкі және сыртқы сәулелену ішек микрофлорасының сандық және сапалық
өзгерісімен сипатталатын дисбиоздың дамуына әкеледі.
Әдебиеттер тізімі
Кайрханова Ы.О., Заворохина О.А., Саимова А.Ж., Узбеков Д.Е., Чайжунусова Н.Ж., Степаненко В.Ф.,
Рахыпбеков Т.К., Хоши М. Качественный и количественный состав микрофлоры толстого кишечника крыс
под воздействием внутреннего и внешнего облучения / / Наука и Здравоохранение. 2017. №3. С. 45-58.
Kairkhanova Y.O., Zavorochina O.A., Saimova A.Zh., Uzbеkоv D.Е., Chaizhunusоva N.Zh., Stерanеnkо V.F.,
Rаkhyрbеkоv T.K., Hоshi M. Quantitative and qualitative composition of large intestinal microflora in the rats
following the internal and external irradiation. Nauka i Zdravookhranenie [Science & Healthcare]. 2017, 3, pp. 45-58.
Кайрханова Ы.О., Заворохина О.А., Саимова А.Ж., Узбеков Д.Е., Чайжунусова Н.Ж., Степаненко В.Ф.,
Рахыпбеков Т.К., Хоши М. Ішкі және сыртқы сәулеленудің әсерінен егеуқұйрықтарының тоқ ішегінің
микрофлорасының сандық және сапалық құрамы / / Ғылым және Денсаулық сақтау. 2017. №3. Б. 45-58.
Жүктеулер
Жарияланды
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Ынкар Кайрханова, Ольга Заворохина, Айсулу Саимова, Дархан Узбеков, Найля Чайжунусова, Толебай Рахыпбеков, Масахару Хоши (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.